فقر آهن و کم خونی ناشی از فقر آهن

فقر آهن و کم خونی ناشی از فقر آهن

همه روزه و به صورت نرمال ما بخش کمی از آهن خود را از دست میدهیم که این مقدار از طریق غذایی که می خوریم جایگزین شده تا تعادل آن در بدن حفظ شود. در صورت داشنت خون ریزی مقادیر بیشرتی از آهن خون از بین میرود ) به طور مثال در طول مدت عادات ماهانه و یا خونریزی های روده ای(. اگر میزان آهن از دست رفته در بدن بیش از میزان کسب شده باشد مقدار آهن بدن کاهش میابد که به این مسئله فقر آهن گفته میشود. اگر میزان آهن موجود در بدن از این حد هم پایین تر برود، بدن قادر به ساخت میزان کافی از سلولهای قرمز خونی تازه نخواهد بود. که در این وضعیت سطح هموگلوبین به کمرت از حد نرمال نزول کرده و به این مسئله کم خونی ناشی از فقر آهن گفته میشود.

چرا آهن مهم است؟

بدن ما به آهن نیاز دارد.از آهن برای ساخت هموگلوبین استفاده میشود که بخشی از سلولهای قرمز رنگ خون هستند که وظیفه انتقال اکسیژن دربدن انسان را برعهده دارند. آهن در قدرت عضله ها، سطح انرژی و کارکرد خوب ذهن اهمیت دارد. پایین بودن میزان آهن ممکن است باعث ایجاد احساس خستگی وناتوانی در انجام فعالیتهای روزانه شود.

8 نشانه ایی که می گوید فقر آهن دارید :

خسته و کوفته هستید.

رایج ترین نشانه فقر آهن خستگی مفرط است. بیشتر زنان آنقدر همیشه احساس خستگی می کنند که خستگی را بخشی از زندگی خود تلقی می کنند و آن را نادیده می گیرند. با این حال فقر آهن موجب می شود که اکسیژن کمتری به بافت های بدنتان برسد، بنابراین بدن از انرژی لازم محروم می شود. اگر خستگی نرمال شما با احساس ضعف، ناراحتی یا ناتوانی در تمرکز همراه باشد، باید به فقر آهن فکر کرد.

پریودهای سنگینی دارید.

در زنان علت شماره یک فقر آهن، پریودهای بسیار سنگین است. زنان خون زیادی از دست می دهند و نیمی از خون آنها جایگزین می شود و دوباره ماه بعد خون زیادی از دست می دهند. این درست مثل آن است که خودرویتان همیشه بنزین بسیار کمی در باکش داشته باشد. مقدار خون قاعدگی که هر ماه از دست می دهید نباید بیشتر از دو تا سه قاشق غذاخوری باشد. این تست را انجام دهید: اگر هنگام قاعدگی، مجبور شدید بیشتر از دو ساعت یک بار نوار بهداشتی خود را عوض کنید، باید نزد پزشک بروید.

رنگ پریده هستید.

اینکه کلمات "رنگ پریده" و "نحیف" با هم بکار برده می شوند، دلیلی دارد. هموگلوبین رنگ خون را قرمز می کند، بنابراین پوست شما رنگ می گیرد. این یعنی اگر میزان این پروتئین در خون شما پائین باشد، پوست تان کمرنگ می شود. اگر پوست روشنی دارید، این موضوع راحت تر مشخص می شود. رنگ پوست شما هر چه باشد، اگر داخل لب ها، لثه ها و داخل پلک هایتان کمرنگ تر از همیشه باشد، به احتمال زیاد فقر آهن دارید.

به راحتی به نفس نفس زدن می افتید.

اگر سطح اکسیژن خون شما پائین باشد، هر چقدر هم عمیق تر نفس بکشید، حس می کنید هوا به شما نمی رسد. اگر در انجام کارهایی که قبلاً به راحتی انجام می دادید، حس می کنید نفس کم می آورید (مثلاً هنگام بالا رفتن از پله ها یا انجام ورزش روزانه) دلیلش فقر آهن است.

قلبتان می کوبد.

قلبی که بیش از حد کار می کند در نهایت ضربان نامنظم، سوفل قلب، بزرگ شدگی و حتی نارسایی قلبی خواهد داشت. البته این نشانه ها برای افرادی است که مدتی است از کم خونی رنج می برند. با این حال اگر می دانید که مشکلات قلبی دارید، مهم است که نزد پزشک بروید و میزان آهن خونتان را چک کنید.

سندروم پای بیقرار دارید.

آیا دائماً عصبی و بیقرار هستید؟ 15 درصد از افرادی که سندروم پای بیقرار دارند، فقر آهن نیز دارند. هرچه آهن خونتان کمتر باشد، نشانه های آن بدتر می شوند.

سرتان درد می کند.

بدنی که فقر آهن داشته باشد رساندن اکسیژن به مغز را بر بافت های دیگر ترجیح می دهد و با این حال سرتان کمتر از حالت ایده آل اکسیژن دریافت می کند. در نتیجه شریان های مغز ورم می کنند و این منجر به سردرد های شدید می شود.

ویار خاک و یخ دارید.

ین نوع ویار که به آن پیکا می گویند عبارتست از تمایل زیاد به خوردن مواد غیرخوراکی که این هم نشانه دیگری از فقر آهن است. افرادی که بدنشان کمبود آهن دارد، وسوسه می شوند که گچ، خاک رس، خاک و کاغذ بخورند. خوشبختانه بیشتر خانم ها یخ را ترجیح می دهند.

انواع كم خونی:

(IDA)كم خونی ناشی از فقر آهن

این نوع كم خونی از شایع ترین انواع این بیماری است. فقر آهن زمانی بروز می كند كه بدن فاقد آهن كافی است .بدن برای ساخت هموگلوبین به آهن نیاز دارد .این حالت معمولاً در اثر از دست دادن خون، به دلیل مشكلاتی همچون عادت ماهانه طولانی و سنگین، زخم های داخلی، پولیپ های روده یا سرطان روده بروز می كند .همچنین، رژیم غذایی فاقد آهن كافی می تواند منجر به بروز این حالت شود. در بارداری نیز عدم وجود آهن كافی برای مادر و جنین موجب كم خونی از نوع فقر آهن می شود .بدن می تواند با مصرف ، سبزی های دارای برگ سبز تیره مانند جعفری ، ماهی، زرده تخم مرغ ، مواد غذایی مانند گوشت قرمز، جگر، قلوه اسفناج و حبوبات ؛ مثل عدس و لوبیا، هم چنین میوه های خشك (برگه ها )به خصوص برگه زرد آلو و دانه های روغنی.آهن مورد نیاز خود را به دست آورد.

كم خونی مگالوبلاستیك یا فقر ویتامین

این نوع كم خونی معمولاً در اثر كمبود فولیك اسید یا ویتامین بروز می B12 كند .این ویتامین ها در سالم نگه داشتن خون یا سیستم عصبی به بدن كمك می كنند .در این نوع كم خونی، بدن گلبول های قرمز خونی تولید می كند كه نمی توانند اكسیژن را به خوبی تحویل دهند.

قرص های اسید فولیك می توانند این نوع كم خونی را درمان كنند .فولیك اسید را همچنین می توان از مصرف دانه ها و حبوبات، مركبات و آب میوه ها، سبوس گندم و سایر غلات، سبزیجات برگ سبز تیره، گوشت طیور و جگر به دست آورد

گاهی اوقات ممكن است متخصص نتواند تشخیص دهد كه علت این بیماری، كمبود ویتامین است .این حالت معمولاً در B12 افراد مبتلا به كم خونی وخیم بروز می كند كه در حقیقت نوعی بیماری خود ایمنی است .عدم دریافت ویتامین كافی می B12 تواند موجب كرختی و بی حسی دست ها و پاها، مشكلات در راه رفتن، از دست دادن حافظه و مشكلات بینایی شود .نوع درمان بستگی به عامل مولد بیماری دارد، اما به هر حال مصرف ویتامین . ضروری

بیماری های نهفته

بیماری های خاصی وجود دارند كه می توانند به توانایی بدن در تولید گلبول های قرمز خون، آسیب برسانند .برای مثال، افراد مبتلا به بیماری های كلیوی به ویژه بیمارانی كه دیالیز می شوند، در معرض ابتلا به كم خونی قرار دارند .كلیه های این بیماران قادر به ترشح هورمون های كافی برای تولید گلبول های خونی نیست و در هنگام دیالیز نیز آهن از دست می دهند

بیماری های خونی ارثی

اگر در خانواده ای سابقه بیماری خونی وجود داشته باشد، احتمال ابتلا به آن در افراد دیگر نیز افزایش می یابد .یكی از امراض خونی ارثی، كم خونی از نوع گلبول های داسی شكل است

در این نوع، به جای تولید گلبول های قرمز طبیعی كه به راحتی درون رگ های خونی حركت می كنند، گلبول های داسی شكلی ساخته می شوند كه حركت سختی داشته و دارای لبه های خمیده هستند .این گلبول ها نمی توانند در رگ های خونی ظریف به آسانی حركت كنند و در نتیجه مسیر رسیدن خون به اعضای بدن را مسدود می كنند .بدن گلبول های قرمز داسی شكل را نابود می كند، اما نمی تواند با سرعت كافی انواع طبیعی و سالم جدید را تولید كند .این امر موجب بروز كم خونی می شود.

نوع دیگری از كم خونی ارثی، تالاسمی است .تالاسمی زمانی بروز می كند كه بدن ژن های ویژه ای را از دست می دهد و یا ژن های غیر طبیعی از والدین به كودك ارث می رسد كه در نحوه تولید هموگلوبین، تأثیر منفی می گذارند.

كم خونی آپلاستیك

نوع نادری از كم خونی است و زمانی بروز می كند كه بدن به اندازه كافی گلبول قرمز تولید نمی كند .از آنجا كه این امر بر گلبول های سفید نیز تأثیر می گذارد، خطر عفونت ها و خونریزی های غیر قابل توقف افزایش می یابد .این حالت، دلایل مختلفی دارد كه عبارتند از:

  • الف- روش های درمانی سرطان ها (پرتو درمانی و شیمی درمانی)
  • ب- قرار گرفتن در معرض مواد شیمیایی سمی (مانند مواد مورد استفاده در برخی حشره كش ها، رنگ و پاك كننده ها و شوینده های خانگی
  • پ ـ برخی داروها (مانند داروهای مخصوص درمان روماتیسم مفصلی)
  • ت- بیماری های خود ایمنی (مانند لوپوس)
  • ث - عفونت های ویروسی كه بر تراكم استخوانی تأثیر می گذارند.